De Touwslagersbaan, een straat in Noordhorn, is vernoemd naar de Touwslagerij die daar in het verleden was.

Een touwslager, lijndraaier, baander of zeeldraaier is een ambachtsman die garens, vroeger meestal van hennep, tot touw verwerkt. Sinds het einde van de 19e eeuw is het beroep vrijwel uitgestorven. De touwslager deed zijn werk in de open lucht, overdekt of in een tentachtig geheel, op een touwslagerij of lijnbaan: een soms wel 300 meter lange, smalle strook grond waarboven vele door een spinner aangeleverde garens, werden uitgeschoren (uitgelopen). Het touw kwam terecht in een ‘kuil’, een nog steeds bestaande lengtemaat voor touw. (Wikipedia).

In Noordhorn werd voornamelijk touw gemaakt voor de boerenbedrijven. Er werd een solide product afgeleverd, de touwslagers, de broers Auke en Roel Huizenga, in Noordhorn moesten niets hebben van ‘minderwaardig spul’. De Touwslagerij was gesticht door de vader van de broers. Hij was afkomstig uit Friesland. Hij overleed jong, waarna zijn kinderen het bedrijf overnamen.

In een krantenknipsel dat mij ter hand werd gesteld door dhr. Blaauw, voormalig hoofd van de Openbare Lagere School in Noordhorn, stond het verhaal van Joh. Lodewegen opgetekend over de Touwslagersbaan. Als 13 jarige jongen kwam hij daar in 1919 te werken. In die tijd niet ongewoon dat je toen al aan het werk ging! Uit zijn verhaal is onderstaande overgenomen.

“Ondergetekende begon zijn loopbaan als werknemer in 1919 als 13-jarige achter het wiel. Een ruim 60-urige werkweek voor 2,50 gulden per week. In die tijd kwam de vrije zaterdagmiddag. Er werd nog uitsluitend hennep en vlas verwerkt. Russisiche hennep van ‘een kerelslengte’ lang. [..] Alle soorten boeren gerieftouw maakten ze, ook zware snaren voor machines van de suikerfabriek in Hoogkerk [..] Touw wat onder alle omstandigheden gebruikt werd, werd in de bruine teer gekookt in een grote koperen ketel. Mensen met verstopte luchtwegen kwamen wel in de damp van de teerketel staan. Dan loste de slijm op en dan was de zakdoek te klein!”.

“De jongens die het wiel draaiden waren er vaak mar één of twee jaar”, schrijft dhr. Lodewegen. Hij zelf heeft er vijf jaar gewerkt totdat de modernisering zijn intrede deed en er een motortje werd geplaatst voor het wiel – hierdoor was het niet meer nodig dat het wiel handmatig gedraaid werd.

Het bedrijf werd gestaakt nadat Auke Huizenga in 1954 overleed.

_____
Foto’s Touwslagersbaan: bron onbekend, ca. 1938.
Zie ook: Zuidhorn in Beeld